دماوند، دیو سپید پای دربند (1)

دماوند، دیو سپید پای دربند (1)

آتش فشان خاموش دماوند در ارتفاع عرضی و اسمی 5671 متری واقع شده است. عملیات فتوگرامتری ارتفاع آن را 5628 متر نشان داده است و با توجه به میزان دقت اندازه گیری فتوگرامتری سال های 35-60 معادل 50 ± متر است ارتفاع 5671 متر نوسان بالا را پذیرفته است. این کوه در استان مازندران، شهرستان آمل، بخش لاریجان و 60 کیلومتری آمل و 70 کیلومتری تهران قرار دارد. در مورد نام دماوند علامه دهخدا در لغت نامه ذیل دماوند آورده است: دنباوند، دباوند (ظرف)، دیناوند، بیکنی، جَبَلِ لاجورد از دم به معنای گاز و آوند مثل مای معروف به محل جادویی و سحر بوده است. قله را با برف دائمی پوشانده است و تقریبا همیشه ابرآلود است. ظاهرا در هوای خوب و روشنایی ساعد از دریای خزر پدیدار می شود. 

مهندس عباس جعفری در جلد اول کتاب کوه ها و کوه نامه ایران (ص 256) دماوند را مرتفع ترین کوه ایران دانسته و در ادامه می نویسد: قله ای است مخروطی و آتش فشانی خاموش که در دوران چهارم زمین شناسی فعال بوده است. این قله از برف دائمی پوشیده شده و در روزهای سرد و آفتابی از کرانه دریای خزر و شهر تهران و حتی قم به خوبی دیده می شود. 

کوه دماوند تقریبا از 70 دهانه آتش فشانی تشکیل شده است و یکی از آنها که از نهشت هاس ضخیم گوگردی پوشیده شده، قله ای مخروطی زیبایی را پدید اورده است. دهانه آن به قطر حدود 400 متر که قابل دیدن است. دامنه های این کوه از گدازه های آتش فشانی پوشیده شده است. از دهانه متعدد آن گاز گوگرد متصاعد است. این کوه مرکز یک منطقه زلزله ای است که در سراسر مازندران کشیده شده است. در دامنه های آن چشمه های آب معدنی فراوانی که حاوی املاح گوناگونی می باشد و از زمین می جوشد. دماوند از دو قسمت تشکیل شده است: دما به معنی دم و تنفس، وند هم یعنی صاحب، دارند و دماوند یعنی کوهی که صاحب دم است و دم آن به دلیل گاز گوگردی می باشد که نزدیکی قله این کوه در هوا پراکنده می شود. 

این کوه و قله همه علائم و شاخصه های یک کوه آتش فشانی را با خود دارد از جمله ی این ویژگی ها چشمه های آب معدنی گرم و سرد، دهانه آن و گدازه هایی که تا حدود 400 کیلومتر مربع از محیط پیرامون را پوشانیده است. روانه های بازالتی آن، نیز دو سوی غرب موجب پیدایش دریاچه لار شده است و دهانه ای که 4000 متر قطر داشته و مرکز آن به شکل حوضچه ای که کمتر از 40 متر قطر دارد که پوشیده از یخ دائمی است. به دلیل دودخان های اطراف آن که بیش از 70 دهانه است موجب رسوبات زرد سنگی از گوگرد شده است. 

چون البرز کوه پیوسته موجبات سرنوشت سازی در ازمنه تاریخ ما بوده از جمله دژ محکم دفاعی در مقابل تهاجم اقوام غیرایرانی بوده است. بلندترین نقطه آن دماوندکوه می باشد در باورداشت های مردمان، به صورت افسانه ها، داستان های دل نشین و زیبایی درآمدهاست. بیشتر اساطیر ایرانی به ویژه در شاهکار حماسی ایران یعنی شاهنامه فردوسی در این کوه شکل گرفته اند از جمله ضحاک تازی در این کوه اسیر می شوند و توسط فریدون به بند کشیده می شود. 

مسیرهای قله دماوند 

قله دماوند به دلیل جدا بودن از کوه های اطراف خود و دره رود هراز و ارتفاع کم کوه های پیرامون که حدودا 3500 متر است مخروط بودن آن و به لحاظ توپوگرافی با شیب تقریبا یکدست به قله خود می رود. راه های یافتن مسیرهای آن چندان دشوار نیست. فقدان مسیرهای پیچیده و فنی به مانند علم کوه در مسیرهای متعارف و از طرفی ناپایداری هوا به دلیل ارتفاع قابل ملاحظه اش نسبت به فلات ایران، سرما و برف تقریبا مدام آن در قسمت های نزدیک به قله و اصلاح شمال و غرب به دلیل وزش بادهای غربی و شمال غربی ایران آن را از سایرین متمایز ساخته شده است. 

منبع: برگرفته از کتاب بوم شناخت البرز شمالی نوشته پرویز مشهدی 

نظرات بازدیدکنندگان