نقش آنتی اکسیدان ها در کوهنوردی (2)

نقش آنتی اکسیدان ها در کوهنوردی (2)

امروزه  عبارت هایی چون رادیکال های آزاد، ریشه های آزاد اکسیژن و آنتی اکسیدان ها در نشریات و مقالات علمی مرتبط با تندرستی، بسیار دیده می شوند. می دانیم هرگاه که میزان اکسیژن مورد نیاز بدن از اکسیژن دریافتی بیشتر باشد، (ورزش بسیار سنگین) یا اکسیژن موجود در محیط کمتر از نیاز بدن باشد (ورزش در ارتفاعات بالا) برخی ریشه های آزاد و فعال اکسیژن (مانند پراکسید) در بدن پدید می آیند که برای یاخته ها سمی و زیان آورند. ریشه های آزاد موجب تخریب پروتئین ها و چربی های موجود در ساختمان یاخته ها و مرگ آنها می شوند و از این راه در تخریب یاخته های ماهیچه ای و کاهش استقامت ورزشکار نقش بازی می کنند، این پدیده را «استرس اکسیداتیو» می نامند.

شدت استرس اکسیداتیو با شدت و مدت ورزش رابطه مستقیم دارد. بدن ما برای رویارویی با استرس اکسیداتیو، آنتی اکسیدان های طبیعی دارد که سوپراکسید دیسموتاز، گلوتاتیون پراکسیداز و کاتالاز از جمله آنها هستند. ورزش منظم با شدت پیشرونده (به ویژه ورزش های هوازی و استقامتی) موجب افزایش آنتی اکسیدان های درونزا می شود. مصرف مواد آنتی اکسیدان در صعودهای بلند، ظرفیت بدن کوهنورد را برای رویارویی با استرس اکسیداتیو بالا می برد و از مرگ یاخته ها به ویژه گلبول های قرمز در ارتفاعات بالا جلوگیری می کند. عوامل پیدایش استرس اکسیداتیو (افزایش ساخت ریشه های آزاد اکسیژن در بدن) عبارتند از سیگار، الکل و ارتفاع. در ارتفاعات بالا افزایش میزان پرتو فرابنفش، کاهش فشار سهمی اکسیژن و افزایش میزان سوخت و ساز دست به دست یکدیگر داده موجب پیدایش استرس اکسیداتیو می شود. 

استرس اکسیداتیو در ضمن ورزش بسیار سنگین حتی در سطح دریا هم رخ می دهد و موجب تخریب یاخته ها می گردد. در این شرایط مقدار آنتی اکسیدان های طبیعی بدن کاهش می یابد زیرا بدن به کمک مواد آنتی اکسیدان در بدن ما محدود است. پس ظرفیت بدن برای رویارویی با استرس اکسیداتیو نیز محدود می باشد. یکی از عوامل کاهش نرمش پذیری گلبول های قرمز، تغییر چربی های موجود در غشای آنهاست که در شرایط کمبود اکسیژن، تحت تأثیر ریشه های آزاد پدید می آید. یکپارچگی و کشسانی دیواره رگ ها نیز از عوامل مؤثر بر گردش آزاد خون در بدن ماست. استرس اکسیداتیو در اینجا نیز موجب کاهش کشسانی و نرمش پذیری دیواره رگ ها می شود. پراکسیداسیون چربی های غشای یاخته ها در شرایط کمبود اکسیژن، تراوایی گلبول های قرمز را کاهش می دهد و روند تبادل مواد غذایی و گازهای تنفسی را مختل می سازد. پیامدهای استرس اکسیداتیو شامل پیری زودرس، سختی سرخرگ ها، سرطان، بیماری قند، دیستروفی عضلانی، آرتریت روماتوئید، آلزایمر، پارکینسون و خستگی و آسیب عضلانی است. آنتی اکسیدان ها می توانند از راه های زیر میزان تخریب ناشی از ریشه های آزاد اکسیژن را کاهش دهند: 

1. جلوگیری از تشکیل ریشه های آزاد 

2. پیدا کردن ریشه ها و تبدیل آنها به مولکول هایی با فعالیت و سمیت کمتر 

3. کمک به بازسازی آسیب ناشی از فعالیت ریشه ها 

4. کمک به دیگر عواملی که برای بدن، محیطی ایمن پدید می آورند.

منبع: دکتر ابوالفضل جوادی

نظرات بازدیدکنندگان