یک جفت باتوم، دو پای کمکی

یک جفت باتوم، دو پای کمکی

کوهنوردی به دلیل احساس خوبی که ایجاد می کند بسیاری از افراد را به خود دچار کرده است. با این حال خطرات زیادی هم دارد. برخی از تجهیزات حیاتی وجود دارد که باید به همراه داشته باشید تا برنامه ای راحت و لذت بخش برایتان رقم خورد. ممکن است هنگام بالا رفتن و یا پایین آمدن از ارتفاعات پایتان لیز خورده و دچار آسیب جدی یا جزئی شده باشید! اما چطور می توان بدون آسیب و با خیالی آسوده یک کوهنوردی لذت بخش در ارتفاعات داشت؟ هنوز هم افرادی هستند که معتقدند باتوم کوهنوردی فقط برای کسانی است که مسن اند و یا دچار آسیب از ناحیه پا هستند، اما این باور کاملاً اشتباه است. اگر اهل کوهنوردی و پیاده روی در ارتفاعات باشید حتماً اهمیت حضور باتوم ها را در برنامه های خود حس کرده اید. باتوم یا همان عصای کوهنوردی بهترین دوست شما در مسیرهای ناهموار، سربالایی و سراشیبی ها خواهد بود.

آیا تا به حال هنگام کوهنوردی در یک مسیر سربالایی و سرازیری، از ناحیه زانو احساس درد کرده اید؟ دقیقاً همان لحظه تفاوت حضور و عدم حضور باتوم را تجربه خواهید کرد. پس سعی کنید با استفاده از باتوم های کوهنوردی مقداری از فشار زانوها را کاهش داده و درد خود را تسکین دهید. فرقی نمی کند پیر باشید یا جوان! سریع حرکت کنید یا آهسته! در هر صورت برای حفظ انرژی، افزایش تعادل و کاهش خستگی به عصای کوهنوردی نیاز خواهید داشت.

مزایای استفاده از این باتوم های کوهنوردی بیشتر از آنچه انتظارش را دارید است. به غیر از افزایش پایداری و تعادلتان به توزیع مجدد بار از پاهای شما به بازوها و قسمت فوقانی بدن نیز کمک می کنند. در موارد دیگری هم می توان از باتوم ها استفاده کرد مانند:

- هنگام عبور از رودخانه: زمانی که به پیاده روی در اطراف رودخانه ها یا نهرها مشغول هستید، گاهی اوقات مجبورید برای رسیدن به مقصدتان از رودخانه عبور کنید. شاید آن لحظه ناامیدی ناشی از عبور آن مسیر را در خود احساس کردید. در این زمان با حضور دو باتوم در دستانتان می توانید به راحتی از مسیر رودخانه عبور کنید.

- استفاده از آن به عنوان ستون چادر: اگر شما قصد یک برنامه کوهنوردی یا طبیعت گردی سبک و کوتاه مدت را دارید می توانید تنها با داشتن یک پارچه و یک جفت باتوم برای خود یک سایبان بسازید.

- دفاع از خود در برابر حمله حیوانات: در بعضی مواقع وقتی که به ارتفاعات می روید ممکن است حیوانات مختلفی سر راهتان سبز شوند که لزوماً همه ی آنها اهلی نیستند. با داشتن یک جفت عصای کوهنوردی می توانید در برابر حیوانات وحشی از خود دفاع کنید.

- استفاده از باتوم در کمک های اولیه: ممکن است بسیاری از کوهنوردان حین برنامه ها با شکستگی و یا در رفتگی قسمتی از پای خود یا دوستانشان مواجه شوند، در این وضعیت می توانند از باتوم خود به عنوان یک آتل استفاده کنند. از بعضی باتوم هایی که مقاومت بالایی دارند، برای حمل افراد مصدوم می توان استفاده کرد.

- تکیه به باتوم برای رفع خستگی: پیاده روی با کوله پشتی سنگین، فشار اضافی بر بدن شما وارد می کند پیشنهاد می کنیم با استراحت منظم خستگی خود را رفع کنید. در این حالت می توانید روی عصای کوهنوردی خود تکیه کنید و مقداری از انرژی از دست رفته تان را بازگردانید، حتی فقط برای یک یا دو دقیقه هم باشد، این کار به رفع خستگی شما کمک زیادی خواهد کرد.

- کمک به حفظ ریتم حرکت: استفاده از باتوم باعث می شود دست و پاهایتان با هم همانگ شوند، با سرعت بالاتری راه بروید و شما را تشویق می کند تا قدم های طولانی تری بردارید. برای کوهنوردانی که برنامه های چند روزه دارند و باید طبق زمان تعیین شده برنامه خود را به پایان برسانند استفاده از باتوم می تواند به عنوان یک مزیت بسیار بزرگ باشد.

- کنار زدن پوشش های گیاهی در مسیر حرکت: گاهی اوقات کوهنوردان طی مسیر با انواع پوشش گیاهی روبرو می شوند که مانع پیش روی آن ها هستند. با کمک باتوم خود می توانند این موانع را کنار بزنند بدون اینکه گیاهان را نابود کنند.

 

باتوم ها به صورت تکی و یا جفتی طراحی و تولید می شوند. باتوم های تکی معمولاً در مناطقی که سربالایی و سراشیبی های زیادی ندارد مورد استفاده قرار می گیرند. از باتوم های جفتی هنگام کوهنوردی و صعودهای چند روزه که مسیرهای ناهموار زیادی پیش رو است استفاده می شود.

پیشنهاد سیاه کمان:

تصمیم شما در مورد گرفتن باتوم به صورت تک یا دوتایی به عوامل خاصی مانند وزن بدن، مدت زمانی که پیاده روی و کوهنوردی شما طول می کشد و ماهیت زمینی که قصد فعالیت در آن را دارید بستگی دارد. همچنین باید به خاطر داشته باشید که باتوم تکی برای پشتیبانی، تعادل و ثبات شما حین حرکت محدودیت هایی دارد. به همین دلیل است که سیاه کمان پیاده روی با دو باتوم را توصیه می کند تا بتوانید از تمام مزایای آن بهره ببرید.

عصاهای کوهنوردی به سه دسته تلسکوپی (طول متغیر)، تاشو و با طول ثابت تولید می شوند.

باتوم های با طول ثابت (باتوم اسکی):

این نوع باتوم ها در ارتفاعات مختلف و برای افراد با قدهای متفاوت طراحی شده اند که برای فعالیت های اسکی در پیست و کوهستان مناسب اند. برای این نوع از عصاها ارتفاع پیشنهادی در نظر گرفته شده است که شامل موارد زیر می باشد:

- افراد با قد کم تر از 150 سانتی متر: ارتفاع مناسب برای باتوم، 100 سانتی متر

- افراد با قد بین 150 تا 168 سانتی متر: ارتفاع مناسب برای باتوم، 110 سانتی متر

- افراد با قد بین 168 تا 180 سانتی متر: ارتفاع مناسب برای باتوم، 120 سانتی متر

- افراد با قد بیشتر از 180 سانتی متر: ارتفاع مناسب برای باتوم، 130 سانتی متر

باتوم های تلسکوپی:

باتوم های به شکل تلسکوپی رایج ترین عصاهای کوهپیمایی هستند و بر اساس قد فرد و شیبی که در مسیر وجود دارد قابلیت تغییر اندازه دارند. این تنظیم باعث می شود که افراد احساس ناراحتی کمتری داشته باشند، البته باید دقت داشت که ارتفاع باتوم به صورتی تنظیم شود که آرنج با زاویه 90 درجه خم شود. این نوع عصاها برای صعود و فرودهایی که سربالایی و سرازیری زیادی دارند بسیار مناسب است.

به یاد داشته باشید، طول باتوم کوهنوردی شما باید آنقدر بلند باشد که بتواند بالا تنه را در حالت قائم نگه دارد و هنگامی که نوک آن روی زمین است زاویه 90 درجه در آرنج داشته باشید. یک عصای کوهنوردی که نسبت به قد شما کوتاه است باعث می شود در حین استفاده کمر خود را قوس دهید که می تواند منجر به درد گردن و کمر شود. بنابراین شما باید عصایی انتخاب کنید که به شما امکان دهد آن را بر اساس قد و آناتومی بدن خود تنظیم کنید.

باتوم های تاشو:

باتوم های تاشو به طور معمول دارای سه یا چهار قطعه با طول تعیین شده هستند که بر روی یک رشته پیچ خورده اند تا قطعات از هم جدا نشوند. مزیتی که این نوع از باتوم ها دارند این است که با تا کردنشان فضای بسیار کمی درون کوله پشتی اشغال می کنند و با هدف سریع جدا شدن و مونتاژ مجدد تولید می شوند. این نوع باتوم ها برای فعایت های اسکای رانینگ و کسانی که در کوهستان می دوند طراحی شده است که سریع ترین شکل استفاده از باتوم می باشد.

سیستم قفل:

باتوم ها به سه صورت قابلیت تغییر اندازه و قفل شدن دارند:

ضامنی: این نوع سیستم قفل معمولاً روی دسته عصا قرار دارد که با فشار دادن ضامن می توانید ارتفاع را کم یا زیاد کنید.

پیچی: باتوم هایی که قابلیت تغییر اندازه به صورت پیچی دارند را می توانید در هر مرحله با پیچاندن بدنه باتوم و حرکت دادن به سمت پایین ارتفاع آن را کم یا زیاد کنید.

کلیپسی: یک کلیپس بر روی بدنه باتوم قرار دارد که باز کردن کلیپس ارتفاع مورد نظر را تنظیم کرده و مجدداً آن را می بندید.

برای خرید باتوم باید به موارد زیادی توجه کرد زیرا در کیفیت کوهپیمایی شما کاملاً تاثیرگذار خواهد بود. پس حتماً موارد زیر را در نظر بگیرید:

جنس بدنه:

برای اکثر کوهنوردان و طبیعت گردان جنس باتوم از اهمیت ویژه ای برخوردار است چون به طور مستقیم با وزن عصاهای کوهنوردی در ارتباط است. به همین دلیل آن ها عموماً از جنس آلومینیوم و کربن هستند که علاوه بر سبکی از استحکام خوبی نیز برخوردارند. البته تفاوت هایی با هم دارند که برایتان توضیح خواهیم داد:

کربن (Fiber Carbon):

همانطور که می دانید سبکی و استحکام لوازمی که حین برنامه های کوهنوردی و ترکینگ استفاده می کنید بسیار اهمیت دارد زیرا این لوازم نباید شما را خسته و انرژیتان را بگیرد بلکه باید به بهترین شکل انرژی از دست رفته تان را بازگرداند. باتوم های با جنس فیبر کربن همان چیزی است که طی برنامه های خود به آن نیاز دارید. کربن بسیار سبک است که می تواند فایده قابل توجهی برای کوهنوردان در مسافت طولانی تر داشته باشد. علاوه بر این، کربن لرزش ضربه که در اثر تماس با زمین ایجاد می شود را جذب می کند، به همین دلیل مچ دستتان را آزار نمی دهد.

آلومینیوم (Aluminum):

باتوم هایی که با متریال آلومینیوم ساخته می شوند پایدارتر و مقرون به صرفه هستند اما تا حدودی سنگین ترند. اگر فشار زیادی به آن ها وارد شود و یا به طور نادرست استفاده کنید ممکن است خم شوند، ولی می توان به راحتی آن را شکل داد.

 

قابلیت آنتی شوک (Antishock):

مکانیسم داخلی جذب شوک از ویژگی های محبوب باتوم ها است. اما این قابلیت در باتوم های کوهنوردی مزایا و معایبی دارد که باعث شده است اختلاف نظر بین کوهنوردان و طبیعت گردان در مورد استفاده یا عدم استفاده از آن به وجود آید. در قسمت داخلی دسته این نوع باتوم ها یک فنر تعبیه شده است که توسط آن فشار وارد شده به قوزک و زانوها را به دست منتقل می کند. این مکانیزم ضد ضربه هنگام سرازیری فعال شده و در صورت عدم استفاده به راحتی غیرفعال می شود. هدف اصلی طراحی عصای کوهنوردی با قابلیت آنتی شوک، حفظ تعادل و افزایش میزان ذخیره انرژی حین حرکت است. اما در مقابل ویژگی های مثبتش معایبی هم دارد. همانطور که گفته شد زمانی که فشار ناشی از حرکت به دست ها منتقل می شود ممکن است باعث آسیب رسیدن به دست و به خصوص مچ شود. هنگامی که در سطوح سخت و با ارتفاع زیاد مشغول به حرکت هستید مسلماً استفاده از باتوم های آنتی شوک برایتان سخت است زیرا با لرزشی که ایجاد می کند ممکن است تعادلتان را به هم بزند. بنابراین پیشنهاد می شود در مسیرهای سراشیبی و سطوح نرم از این نوع عصاها استفاده کنید تا علاوه بر حفظ تعادل به میزان ذخیره سازی انرژیتان نیز کمک کند.

باتوم هایی با قابلیت آنتی شوک برای افرادی که در معرض درد یا شکستگی مفصل هستند می تواند خطرناک باشد، زیرا به جذب هرگونه شوک ناگهانی کمک می کند که در این صورت ناحیه آسیب دیده بدنتان را تحت تأثیر قرار خواهد داد، به همین دلیل باتوم هایی با این مکانیزم خیلی مورد پسند کوهنوردان حرفه ای نیست.

 

دسته:

دسته هر باتوم پیاده روی و کوهنوردی که انتخاب می کنید باید به گونه ای باشد تا بتوان آن را راحت در دست گرفت. همچنین باید از مواد با کیفیت مناسب ساخته شود تا از ناراحتی یا درد هنگام استفاده جلوگیری کند. دسته های باتوم به شکل ساده و عصایی و عموماً از جنس چوب پنبه، فوم و پلاستیک هستند که هدف از تولید همه ی آن ها راحتی و جلوگیری از لغزش دستانتان است.

دسته ی بعضی از باتوم ها Left و Right دارد و با توجه به شیب مسیر به صورت قوس دار طراحی شده اند که به پیمایش راحت تر مسیر کمک زیادی می کنند.

چوب پنبه: اگر شما جز افرادی هستید که دستانتان مدام عرق می کند دسته های چوب پنبه ای به دلیل جذب رطوبتی که دارند می توانند بهترین گزینه باشند و لرزش باتوم را تا حد زیادی کاهش می دهند.

پلاستیک: باتوم های با دسته پلاستیکی سرما را جذب می کنند بنابراین در فصول سرد سال توصیه نمی شوند.

فوم: دسته های فومی نیز مانند چوب پنبه ای رطوبت را به خوبی جذب می کنند. بسیار نرم و انعطاف پذیر هستند و علاوه بر احساس راحتی از دستانتان لیز نمی خورند.

احتمالاً باتوم هایی را دیده اید که حتی در قسمت پایین دسته ی آن ها نیز فوم طراحی شده است. استفاده از فوم روی بدنه باتوم مزیتی دارد که شاید از آن بی اطلاع باشید. در فصل سرما و هنگام برنامه های کوهنوردی به نقطه ای خواهید رسید که زمان تغییر اندازه باتوم را ندارید. در این حالت می توانید پایین دسته باتوم را بگیرید و از چسبندگی دستکشتان به بدنه باتوم جلوگیری کنید.

 

گل باتوم:

معمولاً در انتهای نوک باتوم ها یک قطعه قابل جدا شدن و کوچک وجود دارد تا از فرو رفتن آن ها در سطوح سست و ضعیف جلوگیری شود. این قطعات کوچک اما کاربردی پیمایش را برای کوهنوردان آسان تر می کنند و به دو شکل گل شن یا سنگ و گل برف یا یخ تولید می شوند.

سخمه:

قسمت نوک تیزی است که در انتهای باتوم قرار دارد و برای آن یک درپوش طراحی می شود تا در مواقعی که نیاز به استفاده از باتوم ندارید به وسیله آن روی سخمه را بپوشنید تا به جایی آسیب نرسد.

بند:

تسمه هایی که در بالای یک باتوم کوهنوردی طراحی شده اند، به شما اطمینان می دهند که کف دست شما به طور صحیح دسته عصا را حفظ کرده و مانع از دست دادن قدرتتان هنگام تعریق کف دست یا لرزش شود.

بندهای باتوم با مواد مقاوم و کششی ساخته می شوند که می توانید آن را شل یا محکم کنید تا به درستی در اطراف مچ دست قرار گیرد. یکی از قابلیت هایی که بندها دارند این است که در هر شیبی که باشید می توانید باتوم را روی مچ دست خود حفظ کنید. اما چطور می توان به طور صحیح و کاملاً اصولی از بندهای باتوم استفاده کرد؟

ابتدا بندهای باتوم را رو به بالا نگه دارید. سپس دست را از پایین، داخل حلقه کنید و دسته ی باتوم را طوری بگیرید که بند پشت مچ دستتان باشد. و در آخر بند را روی مچ دست خود محکم کنید اما نه به اندازه ای که آزارتان دهد و باعث سایش پوستتان شود.

شاید این سوال برایتان پیش آمده باشد که استفاده درست از بندهای باتوم چه مزیتی دارد؟

هنگامی که در فصل زمستان به کوهنوردی می روید ممکن است استفاده از دستکش و باتوم به طور همزمان برایتان دشوار باشد. چون در این حالت نمی توانید ساعت ها باتوم را به صورت مداوم محکم نگه دارید. زمانی که بند باتوم را به درستی گرفته باشید می توانید در مواقعی که مسیرهایی با شیب زیاد پیش رویتان نیست حتی با انگشتان باز هم از باتوم استفاده کنید. بعضی مواقع هم در مناطقی قرار می گیرید برای چند دقیقه نیازی به باتوم زدن ندارید. بنابراین می توانید دسته ی باتوم را رها کنید و فقط آن را با خود حمل کنید.

گام برداری با باتوم اصولی دارد که هر کوهنورد و طبیعت گردی برای پیمایش بهتر مسیر باید آن را رعایت کند:

- حرکت باتوم پا، باتوم پا

- حرکت باتوم باتوم، پا پا

این اصول حرکتی با توجه به سربالایی و سراشیبی های مسیر و طی یک ریتم خاصی توسط خود کوهنورد انجام می شود. البته باید دقت داشت که فاصله ی بین باتوم و بدن تا حد امکان کم باشد و قدم هایی که حین فرود برداشته می شود به صورت کششی و آرام باشد اما نه به اندازه ای که موجب کشیدگی عضلات و خستگی شود.

یکی از نکاتی که شاید توجه چندانی به آن نشود تمیز کردن باتوم بعد از فعالیت ها است. توصیه می کنیم حتماً پس از پایان برنامه هایتان قطعات باتوم را باز جدا کنید، سپس با یک پارچه و آب گرم آن را شسته و خشک کنید. می توانید از یک مسواک برای تمیز کردن فنر و چِفت ها استفاده کنید تا تمام گرد و غبار بین آن ها گرفته شود.

یکی از مشتریان سیاه کمان بیان می کرد: "من بعد از اینکه عمل مفصل زانو انجام دادم شروع به استفاده از باتوم کوهپیمایی کردم و در آن زمان تعادلم واقعاً ضعیف بود. البته بهتر بود قبل از اینکه زانوهایم را از دست دهم در پیاده روی و کوهنوردی ها از باتوم ها استفاده می کردم. اما اکنون، حتی برای پیاده روی های کوتاه به استفاده از آن ها ادامه می دهم، زیرا به من کمک می کنند تا وضعیت بدن خود را کنترل کنم و با این کار از کمر درد و زانو دردی که در انتظارم خواهد بود، جلوگیری می کنم. وقتی از ارتفاعات با شیب تند، بالا یا پایین می روم بازوهایم کاملاً در حرکت هستند و به نوعی تمرین می کنند که این برای من یک مزیت بزرگ محسوب می شود". او خطاب به کوهنوردان آماتور می گفت: باتوم ها برای مواقعی که شما مجبورید مانور عبور از نهرها را داشته باشید فوق العاده هستند.

تیم سیاه کمان توصیه می کند در مسیر هایی که تخته سنگ های بزرگ وجود دارد و یا به اصطلاح مسیر ها دست به سنگ هستند باتوم را جمع کنید و داخل کوله ی خود قرار دهید.

گاهی اوقات در برنامه های کوهنوردی با وقوع ناگهانی بهمن روبرو می شوید. در این هنگام چاره ای جز فرار و دور شدن از آن مکان ندارید، اما وجود کوله پشتی هایی که بندهای آن را هم محکم کرده اید و باتوم در دستانتان، برایتان دست و پا گیر خواهد بود. پیشنهاد می شود در مناطقی که احتمال وقوع بهمن وجود دارد بندهای کوله و باتوم را آزاد کنید تا هنگام فرار شما را دچار مشکل نکند.

استفاده مکرر و پی در پی از باتوم ها در فعالیت های کوهنوردی و طبیعت گردی ممکن است در طولانی مدت برایتان دردسر ایجاد کند. زیرا استفاده زیاد حد از باتوم باعث می شود کوهنورد نتواند بدون حضور آن تعادل همیشگی خود را حفظ کند. پیشنهاد می شود در برنامه هایتان زمانی که کوله پشتی سنگین روی دوش خود ندارید از باتوم استفاده نکنید. اما همراه داشتن مداوم آن ضرورت دارد.

وقتی قبل از انتخاب باتوم کوهنوردی زمان می گذارید لازم است ویژگی های مختلف آن هارا در نظر بگیرید ، تا عملکرد بهینه ای را در پیاده روی و کوهنوردی شما فراهم کند. همچنین، برای جلوگیری از اشتباه و استفاده بیشتر از باتوم ها، باید یاد بگیرید که چگونه به درستی از آن ها استفاده کنید.

سیاه کمان به همه ی کوهنوردان و طبیعت گردانی که تازه شروع به کار کرده اند توصیه می کند باتوم ها را همیشه روی کوله پشتی خود قرار دهند تا وقتی بیرون می روند به آنها دسترسی داشته باشند.

 

 

 

 

 

 

نظرات بازدیدکنندگان