سماموس، چشم اندازی بی انتها (2)

سماموس، چشم اندازی بی انتها (2)

یال شمال غربی (مسیر جواهردشت)

این ییلاق در دامنه شمال غربی قله در مکانی تقریبا هموار و وسیع قرار دارد که در زمستان خالی از جمعیت می باشد، ولی در تابستان بسیار پرجمعیت و پرتردد است. از چابکسر و نیز کلاچای می توان به این ییلاق آمد. کلاچای_رحیم آباد_آب معدنی سجیران روستای پلت کله بعد یک و نیم ساعت جاده خاکی با ماشین تا جواهردشت و از جواهردشت شیب 40 درجه ای تا قله امتداد دارد که حدود دو و نیم ساعت کوهپیمایی را می طلبد.

یال شمال غربی روستای لیما_کلاچای_رحیم آباد_سجیران که از راه جواهردشت جدا شده به سوی جنوب منحرف می شود. یک شاخه به تکامجان_ مراتع چاک سرا و مرتع ریزه بن و بعد هم به قله می رسید. راه دیگر به شاچشمه، نساچشمه و سرخ تله، وای دره تا قله که همگی حدود پنج ساعت از لیما تا قله کوهنوردی دارد. این مسیرها بسیار کم تردد است و بیشتر مسیر شکارچیان محسوب می گردد و در فصل زمستان با خطر بهمن همراه است.

یال غربی قله 

کلاچای_رحیم آباد_کاکرود_ روستای سلیمان چپرو_سر انجام در روستای پرجمعیت دائمی پرچ کوه در حاشیه یکی از سرشاخه های رودخانه کاکرود در دامنه جنگل پس از یک و نیم ساعت عبور از شیب کم به استقرار گاه تابستانی و تقریبا آخرین حد رویش جنگل می رسیم. در اینجا از دامنه پرشیب که به گردنه قلل سه گانه اِلیه با ارتفاع 3167 متر، 3147 متر و 3117 متر می رسد بالا می رویم. پاکوب تابستانی مرتع داران با زیگزاگ های خود تاکنون  سه ساعت وقت را از پرچ کوه تاکنون از ما گرفته است {شیب تند این دامنه در زمستان پربرف و گاهی یخ زده است که نیاز به عبور مستقیم با ابزار لازم کوهنوردی است} اکنون دشت عظیم و وسیع مرتعی «داقلّه» یا «داغوله» پیش رو داریم که زمستان برف کوبی سنگین توأمان با باد شدید و طوفان که در اکثر مواقع مبتلا به مسیر غربی است و این از ویژگی های داغوله به حساب می آید. داغوله خود در سوی شمال شرقی به قله ای با ارتفاع 3306 متر و به همین نام می رسد. مسیر تابستانی یا زمستانی قله سماموس در جبهه غربی آن تفاوت فاحشی با یکدیگر دارند زیرا در فصول گرم  از کنار علف زارها، چشمه ها، کلبه های آباد مرتع داران، مراتع غنی و دیدنی، پاکوب بومیان که راهبر قله است. از اینجا ما از میان مرغزارهای دل انگیز که جلوه گاه خاص خود را دارند می گذریم. بایست گفت در زمستان هیچکدام از جلوه های فوق را نمی یابیم و ناگزیر پرهیز از تراورس مسیرها نیز می باشیم. راهیابی از روی برف چال ها و برف های پرحجم تا زیر قله و راهی که در تابستان یک ساعت پیموده می شود، چهار ساعت کار می برد. نکته مهم این است که تفاوت های صعود در فصل متفاوت می باشد. دشت داغوله به شیب تند زیر قله می رسد. راه پررنگ تابستانی با زیگزاگ هایی به قله می رود ولی شیب تند زیر قله را مستقیم بالا رفته که احتمال وقوع بهمن در این نقطه و نیز ابتدای دامنه قله الیه بسیار زیاد است. با احتیاط فراوان وارد جاده ماشین رویی که به قله آمده می شویم و دقایقی بعد قله را روبرو و پیش خود می بینیم و حتی لمس می کنیم. در تابستان حدود چهار ساعت از پرچ کوه می توان صعود را تمام نمود ولی زمستان حدود 8 الی 12 ساعت وقت صرف رسیدن به قله می شود و حدود پنج ساعت صرف فرود تا پرچ کوه می شود.

یال جنوب شرقی به گردبن و بزاکوه که با یالچه جنوب دارای خط رأس فرعی مشترکی می باشند. یالچه کوه دبندک به سوی یاسور و پس کلاسی از اعماق جنگل ها ناپدید می شود، ولی یال کوه گردبن و بزاکوه رو به سوی جنوب به سوی قله بزابن و کوه تنوره کش قله پلهم دشت و سرانجام به خط رأس خشچال به سیالان در گردنه حدفاصل خشچال و گازوچال می پیوندد. شیب این یال متوسط با فراز و فرودهایی اندک به دره یاسور می آید. حجم قله در این سو بسیار عظیم و وسیع می باشد که دامنه آن از سوی شرق تا صخره های یال بکت و سوی غرب تا اعماق جنگل و مراتع داغوله با همان وسعت به سوی بزاکوه و دره زارو و به اشکور می رسد. مراتع ویشکی، کیاش کول، کوه زرد، پیله تبار و آب ریزنه بن در سوی غربی آن و سوی شرقی این یال لپاسر، چارتالی و لاک تراشان قرار دارد.

رودهای چالکرود ، آرمرود، رودخانه لاک تراشان، شنگل رود و آب ریزنه بن بخشی از منابع خود را از این قسمت تأمین می کنند. از طریق باغ دشت و لپاسر می توان وارد مسیر کوه لواسرم در سوی جنوبی یال بکت به سوی حاشیه رودخانه آسمان رود و چشمه سیلمان خانه و دشت هموار زیارت دار رفته و آنگاه با خط رأس بزاکوه به قله پس از فراز و فرودهای طولانی که بیش از یک و نیم روز کار می برد به قله (در شرایط مطلوب تابستانی) دست یافت.

قله سماموس در چکادی تقریبا هموار و وسیع واقع شده و از وجوهات بارز این کوه وجود یک بنای سنگی، خشکه چینی شده با ارتفاع کمتر از دومتر، عرض سه متر، طول دوازده متر با دیواری که از وسط آن را تقسیم نموده و سقفی شیب دار و قیراندود می باشد، حکایت است که مدفن یکی از امرا و حکام منطقه تنکابن و الموت در قرن نهم هجری به نام کارکیا یحیی (خان) برادر سلطان محمد لاهیجانی که در سال 883 وفات نموده و بنا به وصیت او که می خواسته بر بلندترین نقطعه البرز دفن شود او را به این قله آورده اند، لذا امروز به عنوان مکان مقدس و زیارتگاه  محسوب می شود. درون این بنا بقعه ای است که زوار نذورات خود را به آنجا می ریزند. نام سماموس به معنی مکان مقدس و به تعبیری ایزد «آناهیتا» ایزد آب و باران و آشامیدنی ها (به دلیل اینکه سرچشمه نهرها و چشمه های بسیاری است) می باشد.

در طی سالیان دهه 80 جاده ای پرهزینه از جواهرده سینه کوه را شکافته و سر از پیچ و خم های فراوان به خط رأس فرعی سه برار به سماموس رفته آنگاه از دامنه های قله سماموس کوچک با عبور از عرض رو به سوی جواهردشت پیچ و تاب خورده تا بر فراز این قله دقیقا به زیارتگاهی که چکاد قله را در اختیار دارد ختم می شود، یعنی می توان با اتومبیل در فصول خشک سال قله سماموس را از جواهرده صعود نمود و بعد هم فرود آمد.

برگرفته از کتاب بوم شناخت البرز شمالی به قلم و پژوهش آقای پرویز مشهدی 

نظرات بازدیدکنندگان